Haldun

Endülüs-kökenli, Kuzey-Afrikalı Arap-Müslüman tarihçi, sosyolog ve devlet-adamı. Dünya düşünce-tarihinde toplum-biliminin (sosyolojinin) kurucularından biri olarak kabul edilir. Baş-eseri Mukaddime (المقدمة, 1377) — dünya-tarihi çalışması Kitâbu'l-İbar'ın girişi — toplumsal-değişimin yasalarını, devletlerin doğuş-büyüme-çöküş döngülerini, asabiyye (grup-dayanışması) kavramını ilk-kez sistematik-olarak işleyen metni olarak modern sosyoloji-bilimin kurucu-eserlerinden biri sayılır. Eser 19. yüzyıl Avrupa-oryantalistleri tarafından keşfedilince İbn Haldûn İslam-dünyasının değil dünya-entelektüel geleneğinin önemli düşünürlerinden biri olarak tanındı; özellikle 20. yüzyıl Arap-Müslüman modernleşme-düşüncesinin ve Avrupa sosyoloji-tarihinin referans-figürlerinden biri oldu. Osmanlı medreseleri 18. yüzyıldan itibaren Mukaddimeyi eğitim-müfredatına dahil etti; Türkçe çevirileri (Pîrîzâde Mehmed Sâhib Efendi 1730'lar, Zâkir Kâdir 1860'lar) Osmanlı-aydın düşüncesinin şekillenmesine katkıda bulundu.

Türk oyun-yazarı, hikayeci ve denemeci (1915-1986). Türk modern-tiyatrosunun kurucu-isimlerinden biri. Keşanlı Ali Destanı (1964) epik-tiyatronun Türk kanonunun temel-yapıtıdır — Bertolt Brecht'in Türk-yorumunu sunan bu eser Türk sahne-edebiyatının 20. yüzyıl belirleyici metinlerinden biri oldu. Sancho'nun Sabah Yürüyüşü (1966) gibi hikaye kitaplarıyla Türk öykücülüğünün modernleşmesinde de rol oynadı.