Haldun

Endülüs kökenli, Kuzey-Afrikalı Arap-Müslüman tarihçi, sosyolog ve devlet adamı. Dünya düşünce tarihinde toplum biliminin (sosyolojinin) kurucularından biri olarak kabul edilir. Baş-eseri Mukaddime — dünya tarihi çalışması Kitabu'l-İbar'ın girişi — toplumsal değişimin yasalarını, devletlerin doğuş büyüme çöküş döngülerini, asabiyye (grup dayanışması) kavramını ilk kez sistematik olarak işleyen metni olarak modern sosyoloji bilimin kurucu eserlerinden biri sayılır. Eser 19. yüzyıl Avrupa-oryantalistleri tarafından keşfedilince İbn Haldun İslam-dünyasının değil dünya-entelektüel geleneğinin önemli düşünürlerinden biri olarak tanındı; özellikle 20. yüzyıl Arap-Müslüman modernleşme düşüncesinin ve Avrupa sosyoloji tarihinin referans figürlerinden biri oldu. Osmanlı medreseleri 18. yüzyıldan itibaren Mukaddimeyi eğitim müfredatına dahil etti; Türkçe çevirileri (Pirizade Mehmed Sahib Efendi 1730'lar, Zakir Kâdir 1860'lar) Osmanlı aydın düşüncesinin şekillenmesine katkıda bulundu.

Türk oyun yazarı, hikayeci ve denemeci (1915-1986). Türk modern tiyatrosunun kurucu isimlerinden biridir. Keşanlı Ali Destanı (1964) epik tiyatronun Türk kanonunun temel yapıtıdır — Bertolt Brecht'in Türk yorumunu sunan bu eser Türk sahne edebiyatının 20. yüzyıl belirleyici metinlerinden biri oldu. Sancho'nun Sabah Yürüyüşü (1966) gibi hikaye kitaplarıyla Türk öykücülüğünün modernleşmesinde de rol oynadı.