Hüda

Hüda, Arapça al-Hudā (الهدى) — h-d-y (hidâyet-rehberlik, klasik Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı) kökünün söz-yapı söz-yapısının söz-imgesi al-Hudā — hidâyet, doğru-yol-rehberi, ilâhî-rehberlik, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. Aynı kök-ailesinden al-Hādī (Allah'ın al-Hādī esmâsı; klasik halk-Esmâ'ül-Hüsnâ söz-merkezi söz-yapısı; bk. Abdulhadi maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada), al-mahdī (doğru-yola-iletilen; klasik halk-hadis-Mehdî yan-bağlamı; bk. Mehti, Mehdiye maddeleri yan-form söz-örgüsü), Hadi (yan-form söz-yapısı), Hidâyet (yan-form söz-yapısı; klasik halk-Türkçe söz-yapısı), Mehdiye, Mehdî, al-hudā yan-örgüsü oluşur. Kur'ânî yan-bağlam Bakara Sûresi 2:2'de söz-merkezindedir — Dhālika al-kitābu lā rayba fīhi hudan li-l-muttaqīn ("Bu, kendisinde şüphe olmayan kitaptır; muttaki olanlar için bir hidâyettir"). Klasik halk-Tafsîr söz-örgüsünde Kur'ân'ın söz-merkezi söz-yapısı al-Hudā (hidâyet) yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; Hudan — muttakîler-için-hidâyet-rehberi söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır. 73 yıllık TÜİK tarihiyle 2025'te #396 sıradadır.

Arapça al-Hudā (الهدى), h-d-y ("hidâyet-rehberlik; klasik halk-Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde h-d-y kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-Hudā — hidâyet, al-Hādī — Allah'ın al-Hādī esmâsı/hidâyet-rehberi, al-mahdī — doğru-yola-iletilen, al-hidāyah — hidâyet-yan-yapı, Hadi — yan-form söz-yapısı, Hidâyet — yan-form söz-yapısı, Mehdiye, Mehdî — yan-form söz-yapıları, al-Muhtadī — hidâyete-eren, al-hadī — kurban yan-örgüsü; bk. Abdulhadi, Mehti, Mehdiye maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada") kökünün söz-yapı söz-yapısının söz-imgesi al-Hudā — hidâyet, doğru-yol-rehberi, ilâhî-rehberlik, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı. Kur'ânî yan-bağlam Bakara Sûresi 2:2'de söz-merkezindedir — Dhālika al-kitābu lā rayba fīhi hudan li-l-muttaqīn ("Bu, kendisinde şüphe olmayan kitaptır; muttaki olanlar için bir hidâyettir") söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır. Hudan (هُدًى — hidâyet) söz-yapısı klasik halk-Kur'an söz-örgüsünde 100'den fazla söz-merkezi yan-bağlam söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır (Bakara 2:2, 2:5, 2:38, 2:120, 2:175; Âl-i 'Imrân 3:73, 3:96; Mâ'ide 5:46; En'âm 6:90; A'râf 7:30; İbrâhim 14:1; Câsiye 45:11 söz-merkezi yan-bağlamları söz-yapısının söz-imgeleri yan-bağlanır). Klasik halk-Tafsîr söz-örgüsünde (Tabarī, Razī, Beydâvî, İbn Kesîr) al-Hudā — Kur'ân'ın söz-merkezi söz-yapısı yan-bağlanır; Hudan li-l-muttaqīn — muttakîler-için-hidâyet-rehberi söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır. Allah'ın esmâ-sı klasik halk-Esmâ'ül-Hüsnâ söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı: al-Hādī — hidâyete-erdiren esmâ-yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır (klasik halk-Esmâ'ül-Hüsnâ söz-örgüsünde 99 esmâdan biri olarak söz-merkezi yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; bk. Abdulhadi maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada). Klasik halk-İslam söz-örgüsünde al-Hudā — peygamberlerin getirdiği ilâhî-rehberlik söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik halk-Pers-Türk divan-şiir geleneğinde Hâfız Şîrâzî, Sa'dī, Câmî, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî al-Hudā — hidâyet-yan-yapı söz-yapısının söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (bk. Hafız, Gazel, Celaleddin maddeleri yan-form söz-örgüsü). Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle al-Hudā / Hüdâ / Hüda yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Doğu-Anadolu, Güneydoğu-Anadolu, İç-Anadolu Sünnî-muhafazakâr ailelerinin sevdiği klasik İslami unisex ad oldu.