İsmail

ErkekİbranicePopüler

Anlam ve Köken

İsmail, İbranice Yishmāʿēl (יִשְׁמָעֵאל) adının Arapça Ismāʿīl (إسماعيل) aracılığıyla Türkçeye geçmiş biçimidir ve "Allah işitir / Tanrı duysun" anlamını taşır — yishmaʿ (işitecek) + El (Tanrı) birleşiminden oluşur. İslam, Hristiyanlık ve Yahudiliğin ortak geleneğinde Hz. İbrahim'in ilk oğlu ve Arap ırkının atası sayılan Hz. İsmail Peygamber'in adıdır. 175 yılı aşkın TÜİK kayıtlı kullanımıyla Türkçenin en dayanıklı İslami-peygamber adlarındandır.

İbranice Yishmāʿēl (יִשְׁמָעֵאל), iki kök sözcüğün birleşimidir: yishmaʿ (işitecek, duyacak — sh-m-ʿ kökünden) + ʾEl (Tanrı). Anlamı "Allah işitecek" veya "Tanrı duysun" şeklinde tercüme edilir ve Tekvin (Yaratılış) 16:11'de melek tarafından Hacar'a bildirilen ad olarak kitabî kökenini alır: "İşte, sen gebesin ve bir oğul doğuracaksın; adını İsmail koyacaksın; çünkü Rab senin sıkıntını işitti." Arapçaya Ismāʿīl (إسماعيل) olarak geçen isim, Kur'an'da 12 yerde adıyla zikredilir ve hem peygamber hem İbrahim'in ilk oğlu olarak merkezi bir yere sahiptir. Türkçedeki İsmail biçimi Osmanlı Türkçesinin fonolojik uyarlamasıdır.

Popülerlik

İsmail, TÜİK kayıtlarında 1850'den bu yana sürekli olarak top-10 içinde kalmış Türkçenin en dayanıklı erkek isimlerindendir — 1850'de #9 sırasındaydı ve 1885'te #7 ile zirveye ulaştı. 20. yüzyıl boyunca Mehmet, Ali, Mustafa, Hasan ile birlikte İslami erkek isim çekirdeğinin dışlanamaz parçası oldu. 2000 sonrası modern-kısa isim dalgasıyla kademeli gerileme yaşadı ancak top-75 içinde kalıcılığını korudu: 2015'te #45, 2020'de #46, 2025'te #73. 175 yıllık kesintisiz top-100 kullanımıyla Türk-İslami erkek onomastiğinin çekirdek klasiğidir.

Popülerlik Trendi

Düşüyor
1.47.93.18501875190019251950197520002025Sıralama

Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar

Dini ve Manevi Bağlam

İslam: Hz. İsmail, Kur'an'da 12 yerde adıyla zikredilir ve İslam'ın 25 peygamberinden biridir. En merkezi anlatı Sâffât Sûresi 37:100-113'te geçen kurban olayıdır: Hz. İbrahim rüyasında oğlunu kurban ettiğini görür, bunu oğluyla paylaşır, oğlu "Babacığım, sana emrolunanı yap, inşaallah beni sabredenlerden bulacaksın" der ve tam kurban edileceği anda Allah bir koç gönderir ("Ey İbrahim, sen rüyayı gerçek kıldın" 37:105). Bu olay yılda bir kez Kurban Bayramı'nda tüm İslam dünyasında canlandırılır. Ayrıca Hz. İbrahim ile Hz. İsmail'in Kâbe'yi birlikte yeniden inşa etmeleri (Bakara 2:127) İslami hac ibadetinin temel kaynağıdır. Sünni, Şii ve Alevi-Bektaşi geleneklerinin üçünde de aynı saygıyla anılır.

Kur'an-ı Kerim'de: Bakara Suresi, 127. Ayet

Tarihi Figürler

Hz. İsmail Peygamber

Eski Ahit / Kur'anî zaman çerçevesi

Hz. İbrahim Peygamber'in ilk oğlu (annesi Hacar, Arapça Hājar). İslami gelenekte Kâbe'nin Hz. İbrahim ile birlikte yeniden inşasının hadisesinde (Bakara 2:127) ve Hz. İbrahim'in kurban etmek üzere olduğu oğul olarak merkezi bir figürdür (Sâffât 37:102). Arap ırkının atası kabul edilir; Hz. Peygamber'in soyu Hz. İsmail'e uzanır. Kurban olayı, yıllık Kurban Bayramının ve Mekke'deki zemzem suyunun kaynağı olan İslam tarihinin en anıtsal peygamber-oğul-imtihan anlatısıdır.

Modern Kültürde

İsmail YK

Müzik · 1977

Türk pop müziğinin 2000'ler döneminin öne çıkan isimlerinden (d. 1977). Hele Hele Ya Ya Ya (2003), Bombabomba.com (2006), Mod (2008) gibi albümleriyle dönemin pop kültüründe geniş tanınırlık kazandı.

Uluslararası Karşılıkları

  • İbranice (kaynak)Yishmāʿēl (יִשְׁמָעֵאל)
  • ArapçaIsmāʿīl (إسماعيل)
  • FarsçaIsmāʿīl
  • İngilizce / FransızcaIshmael / Ismaël
  • UrducaIsmāʿīl
  • Boşnakça / ArnavutçaIsmail

İsmail ile İkili İsimler

Ünlü İsimdaşlar

İsmail Hakkı Bursevi

Mutasavvıf ve Yazar

17. yüzyılda yaşamış önemli bir Osmanlı mutasavvıfı ve 'Ruhü'l-Beyan' adlı tefsiriyle tanınan bir İslam alimidir.

İsmail Enver Paşa

Askeri Komutan ve Politikacı

Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin önde gelen liderlerinden biri ve Harbiye Nazırı'dır.

İsmail Türüt

Müzisyen

Türk halk ve arabesk müziğinde tanınan, birçok popüler albüm çıkarmış bir sanatçıdır.

İsmail Cem

Politikacı ve Gazeteci

Türkiye'de uzun yıllar Dışişleri Bakanlığı görevini üstlenmiş, aynı zamanda gazeteci ve yazar kimliğiyle tanınan önemli bir devlet adamıdır.

İsmail İsmi En Yaygın Hangi İllerde?

TÜİK 2025 verilerine göre İsmail isminin en çok kullanıldığı iller.

Benzer İsimler

Tümünü Gör →

Sıkça Sorulan Sorular

Daha Fazla Keşfet