İsrafil

İsrafil, İbranice-Arapça Isrāfīl (إسرافيل) — Sarp (yan-İbrani-form-yan-yorumla "yanan-melek") yan-yorumlu özel-isim. Klasik İslamî dört-büyük-melekten (al-Malā'ika al-Muqarrabūn) biri; kıyâmet-günü al-Ṣūr (sûru-trompet) iki-defa-üfleyecek-olan melek olarak klasik İslamî kelâm-doktrininin merkez figürü. Birinci-üfleme ile yer-yüzünün-canlıları-ölecek (al-nafkha al-ūlā — Wa-nufikha fī al-Ṣūr fa-ṣa'iqa man fī al-samāwāti wa-man fī al-arḍ illā mā shā' Allāh — Zümer 39:68); ikinci-üfleme ile mü'minler-yeniden-dirilip-haşr-yerine toplanacaklardır (al-nafkha al-thāniya — yan-âyet thumma nufikha fīhi ukhrā). Hz. İsrâfîl'in adı Kur'an'da doğrudan zikredilmez (klasik İslamî tradisyonda zikredilen ama Kur'an'da adı geçmeyen melek-figürü kategorisinde yer alır); ancak hadis-i şeriflerde (Buhârî, Bed'ü'l-Halk 6) ve klasik İslamî kelâm-eserlerinde detaylı işlenir. Cebrâil (vahiy-meleği), Mîkâ'îl (rızık-meleği), İsrâfîl (sûr-meleği), Azrâ'îl (ölüm-meleği) ile birlikte dört-büyük-meleği oluşturur; bk. Cebrail, Mikail maddeleri. 146 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #429 sıradadır.

İbranice-Arapça Isrāfīl (إسرافيل) — Sami-dil yan-form-yan-yorumla Sarp ("yanan-melek") veya Isrā' ("yön-değiştirmek, geceleyin-yolculuk-yapmak") + El ("Tanrı") yan-yorumlu söz-örgüsünden türetilmiş özel-isimdir. Arapçaya Hıristiyan-İbrani-dil-orta-zincirinden geçti; klasik İslamî sîret-edebî söyleminde Isrāfīl — "Allah'ın-sûr-üfleyici-meleği" onursal-yan-yorumla yerleşti. Klasik İslamî dört-büyük-melekten (al-Malā'ika al-Muqarrabūn — Allah'a-yakın-melekler) biri; kıyâmet-günü al-Ṣūr (sûru-trompet) iki-defa-üfleyecek-olan melek olarak klasik İslamî kelâm-doktrininin merkez figürü. Birinci-üfleme (al-nafkha al-ūlā) ile yer-yüzünün-canlıları-ölecek; Kur'an'da bu birinci-üfleme âyeti Zümer 39:68 Wa-nufikha fī al-Ṣūr fa-ṣa'iqa man fī al-samāwāti wa-man fī al-arḍ illā mā shā' Allāh ("Sûra üflenir; göklerdekiler ve yerdekiler — Allah'ın diledikleri müstesna — düşüp ölürler"). İkinci-üfleme (al-nafkha al-thāniya) ile mü'minler-yeniden-dirilip-haşr-yerine toplanacaklardır; Kur'an'da bu ikinci-üfleme âyetleri Naml 27:87, Sâffât 37:19, Yâ-Sîn 36:51, Hak 69:13, Tâ-Hâ 20:102, Kâf 50:20, Müzemmil 73:17. Klasik İslamî kelâm-doktrininde Yawm al-Nafkh (Sûr-Üfleme-Günü) ve Yawm al-Ba'th (Yeniden-Diriltme-Günü) klasik İslamî yawm al-qiyāma (kıyâmet-günü) söz-örgüsünün temel kavramlarındandır. Klasik İslamî sîret-edebî söyleminde Hz. İsrâfîl'e onursal-sıfat-yan-yorumla Ṣāḥib al-Ṣūr (sûr-sahibi), al-Malak al-A'ẓam (en-büyük-melek; bazı yan-rivayetlerde Hz. Cebrâil ve Hz. İsrâfîl arasında onursal-mertebe tartışması yer alır) yan-formları kullanılır. Hz. İsrâfîl'in adı Kur'an'da doğrudan zikredilmez (klasik İslamî tradisyonda zikredilen ama Kur'an'da adı geçmeyen melek-figürü kategorisinde yer alır); ancak hadis-i şeriflerde (Buhârî, Bed'ü'l-Halk 6 — al-Malak al-Mukallaf bi-l-Ṣūr) ve klasik İslamî kelâm-eserlerinde (Eş'arî'nin al-Maqālāt al-Islāmiyya, Mâtürîdî'nin Tafsīr eserlerinde) detaylı işlenir. Cebrâil (vahiy-meleği — Bakara 97-98), Mîkâ'îl (rızık-meleği — Bakara 98), İsrâfîl (sûr-meleği — hadis-zikri), Azrâ'îl (ölüm-meleği — Secde 32:11 Malak al-Mawt) klasik İslamî dört-büyük-melek söz-örgüsünün üyeleridir. Türkçeye Pers-Arap orta-zincirinden Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle İsrâfîl / İsrafil yan-formlarında yerleşmiştir.