İzettin

İzettin, Arapça compound theofor 'Izz al-Dīn (عز الدين) — 'izz ("izzet, üstünlük, klasik halk-Arap söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı") ve al-Dīn ("din, İslam, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı") söz-unsurlarının terkibinden dinin-izzeti, dinin-üstünlüğü, klasik halk-Selçuklu-Memlûk-Osmanlı söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir (bk. İzzettin maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada). İzettin — İzzettin yan-form söz-yapısı yan-bağlanır. Aynı kök-ailesinden al-'azīz (Allah'ın esmâsı, al-'Azīz — mutlak güç sahibi; klasik halk-Bakara 2:209, Âl-i 'Imrân 3:6 söz-merkezi yan-bağlamı), al-'izzah (izzet), al-i'zāz (üstün-tutma), Aziz (yan-form söz-yapısı), Aziziye (yan-form söz-yapısı), Abdülaziz (compound theofor söz-yapısı; bk. Abdulaziz maddesi yan-form söz-örgüsü) yan-örgüsü oluşur. *Tarihsel-Selçuklu-Memlûk yan-bağlamı klasik halk-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki 'Izz al-Dīn unvanı: II. 'Izz al-Dīn Keykâvus (1235-1280; Anadolu Selçuklu Sultanı 1246-1262), 'Izz al-Dīn Aybak (öl. 1257; Memlûk-Mısır Sultanı, Memlûk-Hânedânı kurucusu), 'Izz al-Dīn ibn 'Abd al-Salām (1181-1262; Sulṭān al-'Ulamā'* klasik halk-Şâfiî-mezhep söz-merkezi pîri). 101 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #438 sıradadır.

Arapça compound theofor 'Izz al-Dīn (عز الدين), iki söz-örgüsünün terkibinden yapılmıştır: 'izz ("izzet, üstünlük, kerem-yan-yapı; klasik halk-Arap söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde 'a-z-z kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-'Azīz — Allah'ın al-'Azīz esmâsı; klasik halk-Bakara 2:209, Âl-i 'Imrân 3:6, Sâd 38:66 al-'Azīzu al-Ghaffār söz-merkezi yan-bağlamı, al-'izzah — izzet, al-i'zāz — üstün-tutma, Aziz, Aziziye, Abdülaziz, Mu'izz al-Dīn, al-Mu'izz — Allah'ın al-Mu'izz esmâsı yan-form söz-yapıları yan-örgüsü; bk. Aziz, Abdulaziz maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-ailesi yan-örgüsü") ve al-Dīn ("din, İslam; klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde d-y-n kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden Salāḥ al-Dīn, Sayf al-Dīn, Najm al-Dīn, Sirāj al-Dīn, Shams al-Dīn, Nūr al-Dīn, Ḥusām al-Dīn, Niẓām al-Dīn, Tāj al-Dīn, Bahā' al-Dīn, Jamāl al-Dīn, Muḥyī al-Dīn, 'Alā' al-Dīn, Fakhr al-Dīn — klasik halk-Selçuklu-Memlûk-Osmanlı laqab-unvan-yan-yapı söz-yapıları yan-örgüsü; bk. Necmettin, Hayrettin, Salahattin, Seyfeddin, Şemsettin, Muhittin, Fahreddin, Bahattin, Aladdin, Alaeddin maddeleri yan-form söz-örgüsü") söz-unsurlarının birleşmesiyle oluşmuştur. Birleşim 'Izz al-Dīn = "dinin-izzeti, dinin-üstünlüğü, klasik halk-Selçuklu-Memlûk-Osmanlı söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı". İzettin — İzzettin yan-form söz-yapısı yan-bağlanır (bk. İzzettin maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada). *Tarihsel-Selçuklu-Memlûk yan-bağlamı klasik halk-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki 'Izz al-Dīn unvanı: II. 'Izz al-Dīn Keykâvus (1235-1280; Anadolu Selçuklu Sultanı 1246-1262 saltanat-yan-bağlamı; klasik halk-Anadolu Selçuklu söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır), 'Izz al-Dīn Aybak (öl. 1257; Memlûk-Mısır Sultanı 1250-1257; Memlûk-Hânedânı kurucusu yan-bağlanır; Şecer al-Durr-yan-bağlamlı klasik halk-Memlûk söz-örgüsünün söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır), 'Izz al-Dīn ibn 'Abd al-Salām (1181-1262; Sulṭān al-'Ulamā' — Âlimlerin-Sultanı klasik halk-Şâfiî-mezhep söz-merkezi pîri; klasik halk-Memlûk-Mısır söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır), 'Izz al-Dīn al-Athīr (1160-1233; Câmi' al-Uṣūl, klasik halk-İslâmî-tarih al-Kāmil fī al-Tārīkh söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır), 'Izz al-Dīn al-Suyūṭī (klasik halk-Şâfiî söz-merkezi söz-imgesi) klasik halk-Selçuklu-Memlûk-Osmanlı söz-örgüsünün söz-merkezi yan-bağlamlı söz-imgeleri yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle 'Izz al-Dīn / İzzeddin / İzzettin / İzettin* yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Doğu-Anadolu, Güneydoğu-Anadolu, İç-Anadolu Sünnî-muhafazakâr ailelerinin sevdiği klasik İslami erkek adı oldu.