Mazlum

Mazlum, Arapça Maẓlūm (مظلوم) — ẓ-l-m (zulm-etmek; haksızlık-etmek) kökünden ism-i mef'ul — zulm-edilmiş, hakkı-yenmiş, haksızlığa-uğramış mü'min anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Sessiz, sakin, yumuşak kimse yan-yorumla yan-bağlar. Aynı kök-ailesinden al-ẓulm ("zulüm, haksızlık; klasik İslamî kelâm-fıkıh-doktrininin merkez kavramı"; Lokman 31:13 Inna al-shirka la-ẓulmun 'aẓīm — "Şirk büyük-bir-zulümdür"; Bakara 2:35 Wa-lā taqrabā hādhihi al-shajarata fa-takūnā mina al-ẓālimīn), al-Ẓālim (zulm-eden), ẓalama / yaẓlimu (zulm-etti / zulm-eder), al-iẓlām ("karanlık-yan-form"; al-ẓalām — karanlık yan-form), al-Maẓālim (mazlûmiyetler — yan-form), al-mu'taẓim (yan-form söz-yapısı) yan-örgüsü oluşur. İsrâ Suresi 17:33'ün Wa-lā taqtulū al-nafsa allatī ḥarrama'llāhu illā bi-l-ḥaqq wa-man qutila maẓlūman fa-qad ja'alnā li-waliyyihi sulṭānan — "Allah'ın haram-kıldığı canı haksız-yere öldürmeyin; kim mazlûm-olarak öldürülürse, onun velîsine [dâvâ-açma] yetkisi verdik" ayeti adın doğrudan-Kur'anî kök-bağıdır. Klasik İslamî hadis-edebî söz-örgüsünde Hz. Peygamber'in du'ā' al-maẓlūm yastajāb ("Mazlûmun duâsı kabul-edilir" — Tirmizî, Birr 14 yan-bağlamlı söz-yapısı) hadisi yan-bağlanır; klasik İslamî sosyal-adâlet söz-yapısının söz-merkezi. 164 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #402 sıradadır.

Arapça Maẓlūm (مظلوم), ẓ-l-m ("zulm-etmek; haksızlık-etmek; karanlık-olmak; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde zulüm-haksızlık kök-ailesinin merkez söz-yapısı") kökünden ism-i mef'ul — zulm-edilmiş, hakkı-yenmiş, haksızlığa-uğramış mü'min. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Sessiz, sakin, yumuşak kimse yan-yorumla yan-bağlar (Türkçe halk-yan-yorumu söz-yapısının söz-yansıması). Aynı kök-ailesinden al-ẓulm ("zulüm, haksızlık; klasik İslamî kelâm-fıkıh-doktrininin merkez kavramı"; Lokman 31:13 Wa-idh qāla luqmānu li-bnihi wa-huwa ya'iẓuhu yā bunayya lā tushrik bi'llāh inna al-shirka la-ẓulmun 'aẓīm — "Şirk büyük-bir-zulümdür" — Hz. Lokman'ın oğluna nasîhati yan-bağlamlı söz-yapısı; bk. Lokman yan-bağlamı; Bakara 2:35 Wa-lā taqrabā hādhihi al-shajarata fa-takūnā mina al-ẓālimīn — Hz. Âdem yan-bağlamlı söz-yapısı; Hud 11:18 Alā la'natu'llāhi 'alā al-ẓālimīn — "Zâlimlerin üzerine Allah'ın la'neti olsun"), al-Ẓālim ("zulm-eden"), ẓalama / yaẓlimu ("zulm-etti / zulm-eder"; Kur'an'da pek çok yerde — Ahkâf 46:31 Wa-yujirkum min 'adhābin alīm yan-bağlamlı söz-yapısı), al-iẓlām ("karanlık-yan-form söz-yapısı"), al-ẓalām ("karanlık; Bakara 2:17 Idhā aḍā'at mā ḥawlahu dhahaba'llāhu bi-nūrihim wa-tarakahum fī ẓulumātin lā yubṣirūn — "karanlıklarda görmez-bıraktı" yan-bağlamlı söz-yapısı"), al-Maẓālim ("mazlûmiyetler; klasik İslamî fıkıh-jargonunda Dīwān al-Maẓālim — mazlûmiyetler-divânı yan-form söz-yapısı; Selçuklu-Memlûk-Osmanlı söz-örgüsünde halkın-pâdişâha-şikâyet-ettiği yargı-organı yan-bağlanır"), al-Maẓlūmiyya (yan-form), al-Mutaẓālim (yan-form söz-yapısı), al-Ẓulumāt ("karanlıklar — yan-form söz-yapısı") yan-örgüsü oluşur. İsrâ Suresi 17:33'ün Wa-lā taqtulū al-nafsa allatī ḥarrama'llāhu illā bi-l-ḥaqq wa-man qutila maẓlūman fa-qad ja'alnā li-waliyyihi sulṭānan fa-lā yusrif fī al-qatli innahu kāna manṣūrā — "Allah'ın haram-kıldığı canı haksız-yere öldürmeyin; kim mazlûm-olarak öldürülürse, onun velîsine [dâvâ-açma] yetkisi verdik. Ancak o da öldürmede aşırıya-gitmesin; çünkü kendisine yardım-edilmiştir" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî adâlet-söz-yapısının söz-merkezi söz-yapısı. Klasik İslamî hadis-edebî söz-örgüsünde Hz. Peygamber'in du'ā' al-maẓlūm yastajāb ("Mazlûmun duâsı kabul-edilir" — Tirmizî, Birr 14 yan-bağlamlı söz-yapısı; Buhârî, al-Maẓālim 2) hadisi klasik İslamî sosyal-adâlet söz-yapısının söz-merkezi söz-yapısı; Ittaqū du'wat al-maẓlūmi fa-innahu laysa baynahā wa-bayna'llāhi ḥijāb ("Mazlûmun duâsından sakının; onunla Allah arasında perde yoktur" — Buhârî, al-Zakāh 41 yan-bağlamlı söz-yapısı) hadis-i şerifi klasik İslamî mazlûm-onursal söz-yapısının söz-imgesi. Klasik halk-türkü-edebî söyleminde mazlum-yürek, mazlum-mü'min, mazlum-yârın-onursal-yan-yorumu yan-form söz-yapıları klasik halk-tasavvuf söz-örgüsünün söz-imgeleridir; klasik halk-aşıklarının türkülerinde Mazlûm-Hatun-onursal, Mazlûm-yârın-yumuşak-yan-zarafeti yan-formlarında yer aldı. Mazlum özellikle dindar-eğitimli Anadolu (özellikle Doğu-Anadolu Kürt-Türk-İslam ailelerinin) sevdiği zarif erkek-adlandırma kategorisinde 14-20. yüzyıllar boyunca yer aldı.