Nazdar

Nazdar, Pers compound: nâz (Pers nāz — "naz, eda, işve, zarafet; klasik Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki estetik-söz-yapısı; bk. İsminaz, Gülnaz, Şehnaz, Binnaz, Selvinaz, Sehernaz, Şehrinaz, Feleknaz maddeleri yan-form söz-örgüsü") ve dâr (Pers -dār — "sahip-olan, klasik halk-Pers yan-yapı son-eki") söz-unsurlarının terkibinden nâz-tutan, nâz-sahibi, naz-yan-yapı, klasik halk-Pers-Türk halk-zarafet söz-yapısının söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. Klasik Pers divan-şiir geleneğinde nāz-dār (nâz-tutan), nāz-perver (naz-besleyen), nāz-bāz (naz-oynayan), nāz-pesend (naz-beğenen) yan-form söz-yapıları sevgili-tasvirinin söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır. Klasik halk-Doğu-Anadolu-Kürdî-Türk söz-örgüsünde Nazdar — klasik halk-zarafet kız-adlandırma kategorisinin söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır. 118 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #349 sıradadır.

Pers compound Nazdar (Nāz-Dār), iki Pers söz-unsurunun terkibinden yapılmıştır: nâz (Pers nāz — "naz, eda, işve, zarafet; klasik Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki estetik-söz-yapısı; aynı kök-ailesinden nāzān — naz-yapanlar, nāz-perver — naz-besleyen, nāz-bāz — naz-oynayan, nāzanīn — naz-yan-yumuşak yan-form söz-yapısı, nāz u niyāz — naz-niyâz çifti yan-örgüsü; bk. İsminaz, Gülnaz, Şehnaz, Binnaz, Selvinaz, Sehernaz, Şehrinaz, Feleknaz maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada") ve dâr (Pers -dār — "sahip-olan; klasik halk-Pers yan-yapı son-eki: -dār — sahip-olan; bāgh-dār — bahçe-sahibi, vatan-dār — vatan-sahibi, miḥmān-dār — misafir-sahibi, zinhār-dār — zinhâr-sahibi, parcham-dār — bayrak-sahibi, sukhan-dār — söz-sahibi yan-örgüsü; klasik halk-Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı yan-bağlanır"). Birleşim Nāz-Dār = "nâz-tutan, nâz-sahibi, naz-yan-yapı, klasik halk-Pers-Türk halk-zarafet söz-yapısının söz-merkezindeki söz-yapısı". Klasik Pers divan-şiir geleneğinde Hâfız Şîrâzî (1315-1390; bk. Hafız, Gazel, Mehlika maddeleri yan-form söz-örgüsü), Sa'dī Şîrâzî (1210-1291), Câmî (1414-1492), Şeyh Galib (1757-1799), Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî (1207-1273), Nizâmî Gencevî (1141-1209) gibi büyük şâirler-pîrler nāz-dār (nâz-tutan), nāz-perver (naz-besleyen), nāz-bāz (naz-oynayan), nāz-pesend (naz-beğenen), nāz-perdāz (naz-yapan), nāz-perī (naz-perî), nāz-i bî-niyāz (niyâzsız-naz) yan-form söz-yapılarını sevgili-tasvirinin söz-merkezindeki söz-imge şeklinde işler. Klasik halk-Doğu-Anadolu-Kürdî-Türk söz-örgüsünde Nazdar — klasik halk-zarafet kız-adlandırma kategorisinin söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır; özellikle Diyarbakır, Şanlıurfa, Mardin, Bingöl, Bitlis, Van, Hakkari bölgelerinde klasik halk-Kürdî söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik halk-türkü-edebî söyleminde Nazdar-yârın-yumuşak-yan-yan-zarafeti, Nazdar-yârın-onursal-yan-yan-asîlliği, Nazdar-yârın-naz-yan-yan-yansıyan-yan-yapısı yan-form söz-yapıları yer aldı. Nazdar özellikle 1907'den itibaren klasik halk-Doğu-Anadolu-Kürdî-Türk halk-zarafet ailelerinin sevdiği klasik kız adı oldu.