Naz

Naz, Farsça nāz (ناز) sözcüğünden gelir ve "kendini beğendirmek için yapılan davranış, cilve, şımarıklık; incelik, narinlik" anlamlarını taşır. Klasik Fars-Türk divan ve tasavvuf edebiyatının en merkezî sevgili-sıfatlarından biri olup nâz u niyâz (sevgilinin nazı ve aşığın yakarışı) ikilisi tasavvufi aşk-hareketinin kurucu yapısıdır. Modern Türk kız adı olarak 2000'ler sonrası kısa-melodik isim dalgasında yaygınlaşmış, 2008'de Türkiye'nin #74 en popüler kız ismi konumuna ulaşmıştır.

Farsça nāz (ناز), Eski Farsça nāza- (incelik, narinlik, şımarıklık) kökünden gelir ve Proto-Hint-Avrupa (s)neh₂- (özen göstermek, itibar etmek) kökünün İran-dal türevi olma ihtimali vardır. Aynı kökten Farsça nāzīdan (naz yapmak, övünmek), nāzenīn (nazlı-güzel, sevgili), nāz-nāz (çok nazlı) sözcükleri türer. Klasik Fars tasavvuf edebiyatının merkez kavramlarından biri olan nāz u niyāz (naz ve yakarış) ikilisi Hafız-ı Şirazi'nin, Sadi'nin, Mevlana'nın gazellerinde aşk-ilişkisinin temel dinamiğini tanımlayan kalıplaşmış ifadedir: sevgili (zahiri sevgili veya ilahi Hakk) nazlıdır, aşığa yüz vermez; aşık yakarır, acısını sergiler. Tasavvuftaki naz makamı — salikin manevi yükselişinde ulaştığı "Allah'a sitem edebilecek" konum — en yüksek seviyelerden biridir. Türkçede naz tek-hecelik özel ad olarak modern kullanımı 1990'lar sonrası başlamıştır; Naz, Nazlı, Naze, Nazende gibi aynı kökten gelen bir kadın isim-ailesinin bir üyesidir.