Naz

Naz, Farsça naz sözcüğünden gelir ve "kendini beğendirmek için yapılan davranış, cilve, şımarıklık; incelik, narinlik" olarak yerleşmiştir. Klasik Fars-Türk divan ve tasavvuf edebiyatının en merkezî sevgili sıfatlarından biri olup nâz u niyâz (sevgilinin nazı ve aşığın yakarışı) ikilisi tasavvufi aşk hareketinin kurucu yapısıdır. Modern Türk kız adı olarak 2000'ler sonrası kısa melodik isim dalgasında yaygınlaşmış, 2008'de Türkiye'nin #74 en popüler kız ismi konumuna ulaşmıştır.

Farsça naz, "incelik, nazlanma, kendini beğendirme" anlamındaki eski bir sözcüktür ve Türkçeye de aynı anlamla geçmiştir. Aynı kökten nazidan (nazlanmak, övünmek), nazenin (nazlı güzel, sevgili) ve nazlı sözcükleri gelir. Klasik Fars tasavvuf edebiyatının merkez kavramlarından naz ü niyaz (naz ve yakarış) ikilisi, Hafız'ın, Sadi'nin ve Mevlana'nın gazellerinde aşk ilişkisinin temel dinamiğini tanımlar. Sevgili nazlıdır, kolay yüz vermez; aşık yakarır, derdini döker. Bu gerilim, divan şiirinin yüzyıllar süren ana izleğidir. Tasavvufta naz, yolcunun manevi yükselişinde ulaştığı ileri bir hâl sayılır: Allah'a sitem edebilecek kadar yakın olma hâli. Naz, Nazlı, Naze, Nazende gibi kadın adları hep bu sözcüğün çevresinde toplanır; ortak yanları sevilmenin sıcak edasıdır.