Dursade

Dursade, 'saadet incisi, mutluluk incisi' anlamına gelen bir kız adıdır. Ad, Arapça dürr (inci) ile saadet (mutluluk) sözcüklerinin Farsça tamlama biçimiyle birleşmesinden doğar; Osmanlılar İstanbul'a da aynı kalıpla Dersaadet, yani 'mutluluk kapısı' derdi. İnci eski şiirde değerli ve eşsiz olanın simgesidir; ad, kıza değerli ve mutlu bir ömür dileğini taşır. Halk arasında ise Dursun ve Durdu gibi adlarla birlikte 'yaşasın, sevinçli olsun' diye de okunur. TÜİK kayıtlarında Dursade ismine ilk olarak 1928 yılında rastlanmaktadır; isim en yüksek sırasına (322.) yine bu yıl ulaşmıştır. En son 2006 yılı verilerinde 517. sırayla görülmüştür.

Dursade'nin ilk parçası Arapça dürr, yani incidir; Türkçede Dürdane (inci tanesi) ve Dürri (inci gibi parlak) adlarında da yaşar. Divan şiirinde dürr, sevgilinin dişleri ve güzel sözler için kullanılan bir benzetmeydi; değerli bir söze bugün de 'inci gibi' denmesi bu imgeden gelir. İkinci parça saadet, Arapçada mutluluk ve uğur anlatan kökten gelir; Saadet, Sait ve Mesut adları da aynı ailedendir. İki sözcük Osmanlı Türkçesinde Farsça tamlama kuralıyla 'saadet incisi' diye bağlanır; adın halk ağzında kısalarak Dursade biçimini aldığı düşünülür. Halk arasındaki ikinci okuma ilk heceyi Türkçe durmak fiiline bağlar: Durdu ve Dursun gibi adlar, yaşaması istenen çocuklara 'kalsın, yaşasın' dileğiyle verilirdi. Bu okumada ad, Farsça şad (sevinçli) sözcüğüyle birlikte 'yaşasın ve sevinçli olsun' diye anlaşılır.