Hürrem

Hürrem, Pers khurram (خرّم) — sevinçli, şen, güler-yüzlü, gönül-açan, taze-körpe, klasik Pers divan-şiir-jargonunun söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Sevinçli, şen, güler yüzlü, gönül açan; taze, körpe manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden khurramī (sevinçlilik), khurram-pîker (yan-form söz-yapısı), khurram-âbâd (sevinç-âbâd; klasik halk-Pers şehir-yan-yapı söz-yapısı; bk. Khurramshahr — İran-İrak-Savaşı yan-bağlamı), khurram-bahār (şen-bahar) yan-örgüsü oluşur. *En bilinen taşıyıcısı klasik dünya-tarih söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imge: Hürrem Sultan** (Hurrem-i Hāseki, Roxelana, asıl-adı Aleksandra Lisowska, 1502-1558) — Kanûnî Sultan Süleyman'ın (saltanat 1520-1566) söz-merkezi-eşi; klasik Osmanlı saray-yönetim söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; Hāseki Sultan (eş-Sultan; söz-merkezi onursal-yan-form söz-yapısı yan-bağlanır), Hāseki Hürrem Câmii, Hāseki Külliyesi* (1538-1551 Mimâr Sinân-eseri yan-bağlanır) yapı-mirasının söz-imgesi yan-bağlanır. 146 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #402 sıradadır.

Pers khurram (خرّم), klasik Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı — sevinçli, şen, güler-yüzlü, gönül-açan, taze-körpe, klasik Pers divan-şiir-jargonunun söz-merkezindeki söz-yapısı. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Sevinçli, şen, güler yüzlü, gönül açan; taze, körpe manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden khurramī (sevinçlilik, klasik halk-Pers söz-yapısı), khurram-pîker (yan-form söz-yapısı), khurram-dil (sevinçli-gönüllü), khurram-âbâd (sevinç-âbâd; klasik halk-Pers şehir-yan-yapı söz-yapısı; Khurramshahr — İran-İrak-Savaşı yan-bağlamı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır), khurram-bahār (şen-bahar), khurram-rūz (şen-gün), khurram-veş (şen-gibi), khurram-bāgh (şen-bahçesi), khurram-zād (şen-doğmuş) yan-örgüsü oluşur. Klasik Pers divan-şiir geleneğinde Hâfız Şîrâzî (1315-1390), Sa'dī Şîrâzî (1210-1291), Câmî (1414-1492), Şeyh Galib (1757-1799), Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî (1207-1273), Nizâmî Gencevî (1141-1209) gibi büyük şâirler-pîrler khurram-rûz (şen-gün), khurram-dil (sevinçli-gönüllü), khurram-bāgh (şen-bahçesi), khurram-pîker (yan-form söz-yapısı), khurram-perver (sevinç-besleyen) yan-form söz-yapılarını sevgili-tasvirinin söz-merkezindeki söz-imge şeklinde işler. *En bilinen taşıyıcısı klasik dünya-tarih söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imge: Hürrem Sultan** (Hurrem-i Hāseki, asıl-adı Aleksandra Lisowska, Avrupa'da Roxelana yan-form söz-yapısıyla anılır; 1502-1558) — Kanûnî Sultan Süleyman'ın (saltanat 1520-1566) söz-merkezi-eşi; klasik Osmanlı saray-yönetim söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; ailesinden 5-çocuk: II. Selim (saltanat 1566-1574), Şehzâde Mehmed, Şehzâde Bâyezîd, Şehzâde Cihangîr, Mihrimah Sultan yan-bağlanır; Hāseki Sultan (eş-Sultan) onursal-yan-form söz-yapısı klasik Osmanlı Kadınlar-Sultânlığı (1533-1656) söz-örgüsünün söz-merkezi figürü yan-bağlanır; Hāseki Hürrem Câmii, Hāseki Külliyesi (1538-1551, Mimâr Sinân-eseri yan-bağlanır), Hāseki Hastahanesi (klasik halk-İstanbul söz-yapısı), Şifâhâne-Bîmâristan-yan-yapı, Hâseki Hürrem Türbesi (Süleymâniye-Câmii-yanında), Mekke-su-getirme yan-bağlamı, Medîne-su-getirme yan-bağlamı, Kudüs-Hâseki-Külliyesi (Kuds-i Şerîf'te yapı-mirası söz-yapısı) yan-bağlanır. Klasik halk-Türk söz-örgüsünde Hürrem Sultan — Muhteşem Yüzyıl (2011-2014 Kanal D dizisi yan-bağlamı), Roxelana (klasik Avrupa-edebî söz-örgüsünde söz-merkezi yan-yapı; Voltaire'nin Adelaïde du Guesclin eseri yan-bağlamı) yan-form söz-yapıları yan-bağlanır. Klasik halk-Pers söz-örgüsünde Khurram-Shâh (klasik Pers söz-örgüsünde Bâbürlü-pâdişâhı Shāh Jahān'ın asıl-adı Khurram yan-bağlamı; 1592-1666; Tāj Mahal yapı-mirasının söz-merkezi pâdişâhı yan-bağlanır) yan-form söz-yapıları yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Hürrem / Khurram* yan-formunda yerleşmiştir.