Reis
Reis İsminin Anlamı ve Kökeni
Reis, Arapça 'ra'is' (başkan, lider) kökünden gelen ve 'başkan, lider, başta gelen' anlamına gelen klasik bir erkek adıdır. Osmanlı denizcilik geleneğinde deniz reisi (kaptan), Reisü'l-Küttab (sadrazamın kâtipler reisi), Reisü'l-Ulema (alimlerin reisi) gibi onursal mesleki unvanlarda kullanılır. TÜİK kayıtlarında Reis ismine ilk olarak 1886 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1886 yılında 165. sırayla zirvesine ulaşmıştır. Güncel olarak 2024 yılı verilerinde 441. sırayla listelenmektedir.
Arapça r-'-s (baş, en üstte olma) kökünden gelirdir. Klasik Osmanlı denizcilik geleneğinin merkezi unvanı Kaptan-ı Derya Reis (Donanma Komutanı) idi; ünlü reisler arasında Piri Reis (1465-1553) — Kitab-ı Bahriye yazarı ve dünya haritası çizicisi — ile Turgut Reis (1485-1565), Barbaros Hayrettin Paşa'nın yardımcısı ve Akdeniz korsanı yer alır. Cumhuriyet sonrasında Reis hem kaptan tanımı hem de cumhurbaşkanı için tercih edilmiş bir hitap olarak kullanım gördü. Cumhurreisi (1923-1934 arası başkan unvanı) bu kullanımın ürünüdür.
Popülerlik
Reis, TÜİK kayıtlarına 1886'da girdi ve aynı yıl 165. sırayla zirvesine ulaştı — geç Osmanlı dönemi denizcilik bürokrasi geleneğinin yansımasıdır. 20. yüzyıl boyunca popülerliği azaldı; 2024'te 441. sıradadır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Tarihi Figürler
Piri Reis
1465-1553, klasik Osmanlı denizcilik edebi tanınan piriKlasik Osmanlı denizcisi ve kartografıdır; çizdiği dünya haritası ve denizcilik kılavuzu Kitâb-ı Bahriye ile, çağının en ileri coğrafya bilgisini yansıtan bir isimdir.
Uluslararası Karşılıkları
- ArapçaRa'īs
- FarsçaRa'īs
- UrducaRais
- TürkçeRe'îs / Reis
Ünlü İsimdaşlar
Pîrî Reis
Klasik Osmanlı denizcilik edebî geleneğinde merkezî söz; *Kitâb-ı Bahriyye* (1521 ve 1525) ve 1513 *Pîrî Reis-Haritası* (Amerika-bağlantısı vardır) eserlerinin yer alır. Klasik dünya coğrafya geleneğinde merkezî söz yapı.