Senem

Senem, Arapça sanam — "put, idol" anlamına gelir. Kur'an'da al-asnam (putlar) kategorisi negatiftir (özellikle Hz. İbrahim'in putları kırma kıssası, Enbiya 21:51-58'de). Ancak klasik Pers-Osmanlı tasavvuf divan şiir geleneğinde sanam mecazi olarak "put gibi güzel sevgili" anlamına evrildi — Hafız ve Sa'di'nin gazellerinde sanam aşk sevgilinin standart benzetmesidir. Türkçeye Osmanlı klasik divan edebiyatı yoluyla mecazi pozitif anlamla girmiş; modern Türk popüler kültüründe 1980'lerde Ajda Pekkan'ın Senem şarkısıyla pop-müzik hatırasında yer aldı.

Arapça sanam, "put, idol, taşa oyulmuş figür" anlamına gelir; Sami dillerinin temel sözcüklerindendir (İbranice tselem = imge ile akraba). Kur'an'da al-asnam (putlar) kategorisi tek tanrılı İslami teolojinin reddedip eleştirdiği şirk uygulamalarının somut nesneleridir; Hz. İbrahim'in putları kırma kıssası (Enbiya 21:51-58) bu eleştirinin kurucu metnidir. Ancak klasik Pers-Osmanlı tasavvuf divan şiir geleneğinde sanam sözcüğü ilginç bir mecazi pozitif anlam kazandı: but-ı sanam (put gibi güzel) olarak sevgilinin estetik güzelliğinin standart benzetmesi. Bu tasavvuf edebi kullanım Hafız (1325-1390) ve Sa'di (1210-1291) gazellerinde standart hale geldi; Osmanlı divan şiirine de aktarıldı. Türk-İslam dindar çevreleri bu kullanımı bazen tartışmalı bulsa da, Türkçede Senem kız adı olarak yerleşmiştir. Önemli not: Adın put anlamı pejoratif değil estetik mecazidir; sevgilinin bir şaheser gibi güzel olduğunun övgüsüdür.