İzzet

ErkekArapçaGeleneksel

İzzet İsminin Anlamı ve Kökeni

İzzet, Arapça 'izza'-z-z (üstün, güçlü, onurlu olmak) kökünün isim formu — "izzet, onur, manevi üstünlük, yenilmezlik" şeklinde kullanılır. Kur'an'da al-'izzatu li'llahi wa li-rasulihi wa li'l-mu'minin (Münafıkun 8) ifadesi ile özel bir manevi kategori olarak işlenir — izzet özünde Allah'a aittir. Aynı kökten al-'Aziz (Allah'ın esma'sından — Üstün, Aziz; aynı zamanda Hz. Yusuf kıssasındaki Mısır vezirinin lakabı), aziza/Azize (dişil) türetilir.

Arapça 'izza, '-z-z (üstün güçlü olmak; onurlu yenilmez olmak; aziz olmak) kökünden gelir. Aynı kökten al-'Aziz (Allah'ın esma'sından — Aziz, Üstün, Yenilmez), aziza (dişil aziz — Türkçe Azize), al-i'zaz (azizleştirme, onurlandırma), al-mu'izz (azizleştiren, onurlandıran), al-ta'izz (üstünlük arama) türetilmiştir. al-'Izza İslam Kur'ani düşüncesinin merkez kavramlarından biridir; özellikle Münafıkun 63:8 ayetinde İzzet ancak Allah'a, Resulü'ne ve mü'minlere aittir ifadesiyle özel bir teoloji ahlak kategorisine yerleşir. Bu ayet, münafıkların izzeti dünyevi güçten ararken, gerçek izzetin manevi dini bağ içinde olduğunun belirtisidir. Türkçeye Osmanlı dini edebi yoluyla İzzet (yumuşak söyleyişle) yerleşmiştir.

Popülerlik

İzzet, 1850 TÜİK kayıtlarında dindar Osmanlı-Türk ailelerinin sevdiği klasik erkek adı olarak görünür. 20. yüzyıl boyunca Türk-İslami ailelernde 200-500 sıralarında istikrarlı kaldı; 2025'te #417 sıradadır.

Popülerlik Trendi

Sabit
1.260.518.18501875190019251950197520002025Sıralama

Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar

Dini ve Manevi Bağlam

İslam: al-'Izza (izzet, onur, üstünlük) Müslüman için dünyevi güçten değil, Allah'a-bağlılıktan ve manevi olgunluktan kaynaklanır. Hz. Ömer'in "Biz İslam ile aziz olmuş bir milletiz; başka bir şey ile izzet ararsak Allah bizi alçaltır" sözü Sünni İslam siyasal düşüncesinin temel ilkelerinden biri olarak Türk-İslam vaaz geleneğinde sıkça anılır. İzzet adı koymak çocuğa Allah rıza üzerinden manevi onur kazanma niyetini yakıştırır.

Kur'an-ı Kerim'de: Münafıkun Suresi, 8. Ayet

Hâlbuki izzet (al-'izza) ancak Allah'ın, Resulü'nün ve mü'minlerindir.

Tarihi Figürler

İzzet Molla (Keçecizade)

1786-1829, İstanbul

19. yüzyıl Osmanlı divan edebiyatının son büyük temsilcilerinden; Reisülküttap (dışişleri bakanı) ve Anadolu Kazaskeri olarak Tanzimat öncesinin önemli devlet adamı. Mihnetkeşan (1825) adlı uzun mesnevisi, sürgün anılarını işleyen otobiyografik şiir eseridir; Türk divan edebiyatının özgün son örneklerinden sayılır. İzzet Molla mahlası, klasik divan şair geleneğinin tipik manevi edebi kimliğini yansıtır.

Edebiyatta ve Folklorda

Kur'an-ı Kerim — Münafıkun Suresi 8

Yaquluna la'in raja'na ila'l-madinati la-yukhrijanna al-a'azzu minha al-adhall; wa li'llahi al-'izzatu wa li-rasulihi wa li'l-mu'minin. — "Münafıklar diyor ki: 'Eğer Medine'ye dönersek üstün olan, alçak olanı oradan çıkaracaktır.' Halbuki izzet ancak Allah'ın, Resulü'nün ve mü'minlerindir." Bu ayet İzzet sözcüğünün Kur'ani manevi temelini oluşturur — gerçek izzetin dünyevi güçten değil Allah bağlılığından geldiği vurgusudur.

Kur'an-ı Kerim — Yunus 65, Sad 38:3, Münafıkun 63:8

al-'Izza terimi Kur'an'da pek çok ayette geçer; özellikle Allah'ın kullu'l-'izzati li'llah (bütün izzet Allah'a aittir, Yunus 10:65) ve Münafıkun 8'deki vurgular merkezdedir.

Uluslararası Karşılıkları

  • Arapça'Izza
  • Farsça'Izzat
  • UrducaIzzat
  • BoşnakçaIzet

Ünlü İsimdaşlar

İzzet Molla (Keçecizâde)

Şair / Devlet adamı

19. yüzyıl Osmanlı şair devlet adamı (1786-1829); divan edebiyatının son büyük temsilcilerinden, *Mihnetkeşan* mesnevisinin yazarı.

Benzer İsimler

Tümünü Gör →

Sıkça Sorulan Sorular

Daha Fazla Keşfet