Geleneksel Erkek İsimleri

Hamza

Aslan, güçlü adam

Mert

Yiğit, sözünün eri, dürüst

Cihan

Dünya, evren, kainat

Baran

Varan, ulaşan

Mahir

Hünerli, becerikli, elinden iş gelen kimse

Can

Ruh, hayat, can

Selim

Sağlam, kusursuz, doğru

Musa

Hz. Musa Peygamber; Ulu'l-Azm beş peygamberden biri

Yakup

Erkek keklik

Murat

İstek, dilek, arzu

Yahya

"Tanrı lütufkârdır" anlamında bir söz

Taha

Hz. Peygamber'e Kur'an'da hitap; Taha Suresi'nin adı

Ata

Baba, dede, soy büyüğü; manevi mürşid, atalarımızın izi

Alihan

Yüce hükümdar; Ali (yüce) ve Han (hükümdar) birleşiminden

Bilal

Su gibi ıslatan

Harun

Parlayan, ışıltılı; Hz. Harun peygamber

Bünyamin

Hz. Bünyamin; Yakup Peygamber'in en küçük oğlu, Hz. Yusuf'un kardeşi

İsa

Allah’ın yarlıgaması, mağfireti

Yunus

Ilık ve sıcak denizlerde yaşayan etçil memeli hayvan

Eyüp

Çok ıstırap çeken kimse

Melih

Güzel, şirin, sevimli

Serhat

Sınır, hudut

İlyas

Kutsal kitaplarda adı geçen, yağmurlara hükmeden İsrail Peygamberi

Hakan

Hükümdarlar hükümdarı; Türk-Moğol unvanı

Kenan

Vaat edilmiş ülke

Abdurrahman

Rahmet sahibi olan Tanrı'nın kulu

Ebubekir

Hz. Ebu Bekir; Hz. Peygamber'in en yakın dostu, ilk halife

Ateş

Ateş, alev; yakıcı sıcaklık ve ışık

Kemal

Bilgi ve erdem bakımından olgunluk, yetkinlik, erginlik, eksiksizlik

Sultan

Padişah, hükümdar

Aziz

Ermiş, eren

Derya

Deniz, büyük su; engin bilgi

Akif

İbadet eden, ibadetle uğraşan kişi

İshak

Hz. İshak Peygamber; Hz. İbrahim'in oğlu, Yahudi peygamberler silsilesinin atası

Muhammet

Övülmüş, çok övülen; Hz. Muhammed'in adının halk söyleyişi varyantı

Kerim

Cömert, eli açık; soylu, değerli

Semih

Cömert, eli açık

Tahir

Temiz, pak

Ahmed

Hz. Peygamber'in ikinci adı; "en çok hamdeden, övgüye en layık"

Ferhat

Güçlüğü yenip bir yeri ele geçiren

Nur

Aydınlık, ışık, parıltı

Samet

Çok yüksek, ulu

Emrullah

Allah'ın emri, Allah'ın buyruğu

Selahattin

Dinine bağlı kimse

Şahin

Oldukça büyük boylu, yırtıcı kuş

Tarık

Sabah yıldızı; yolcu

Gökhan

Eski Türklerde gök Tanrısı

Emin

İnanılır, güvenilir

Serkan

Asil bir soydan gelen kimse

Recep

Gösterişli, heybetli

Sefa

Saflık, neşe, gönül rahatlığı

Cihat

Allah yolunda mücadele; din uğrunda nefisle/düşmanla savaşma

Azem

Azim; büyük kararlılık sahibi, sebatkâr

Bekir

Sabahları erken kalkmayı alışkanlık edinen kimse

Halit

Sürekli, sonsuz, ebedi

Arslan

Aslan; Türk-Moğol askeri cesaret sembolü

Sinan

Mızrak ucu; uzun, sivri silah

Beytullah

Allah'ın evi; Kâbe için onursal isim

Adnan

Bir yere yerleşip ikamet eden, mukim

Davut

Sevgili, aziz

Veysel

Yalnız başına kalmayı seven, tek başına yaşayan dervişlere verilen ad

Serdar

Askerin başı, kumandan, komutan

Cuma

Cuma günü; haftanın toplanma cemaat günü

Müslüm

Müslüman; teslim olan, *muslim* — Kur'an'ın iman tipi mü'min

Malik

Malik; *Malik* — sahip, malik (Fatiha 4 *Malik yawmi al-din* bağlamı)

Nurullah

Allah'ın nuru; *Nuru'llah* — Saff 8'de Kur'ani terkip

Faruk

Haklıyı haksızdan ayıran, adaletli

Mikail

Hz. Mikâ'il Meleği; rızkları bölüştürmekle görevli baş melek

Agit

Agit; klasik Doğu-Anadolu-Kürdi yumuşak söyleyiş erkek adı

Eyyüp

Hz. Eyyub Peygamber; sabırlı imanın simgesi

İslam

Allah'a teslimiyet; din

Siraç

Siraç; *Siraj* — kandil, ışık (Hz. Peygamber'in *sirajan munira* onursal)

Resul

Allah'ın elçisi; Hz. Peygamber'in *al-Rasul* unvanı

Arif

Çok anlayışlı, sezgili; tasavvufta Allah'ı bilen, gnostik

Sedat

Doğruluk, hatasızlık

Ekrem

En cömert; Allah'ın *al-Akram* sıfatından

Levent

Boylu boslu yakışıklı kimse

Mesut

Mutlu, sevinçli, bahtiyar

Rıdvan

Razı olma, hoşnutluk, memnuniyet

Abdülkadir

Kudretli ve güçlü olan Tanrı'nın kulu

Cemal

Yüz güzelliği, güzellik

İmran

Hz. İmran; Hz. Meryem'in babası, Al-i İmran Suresi'nin adı

Abdulkerim

Kerim Allah'ın kulu; cömertlik sahibi

Nuh

Hz. Nuh Peygamber; Tufan-anlatısının baş figürü, *ulu al-'azm*'dan

Gökmen

Sarışın, mavi gözlü; Türkçü gök tonlama geleneğinden

Celal

Yücelik, ululuk, değer

Asım

Günahtan çekinen, koruyucu; *al-'Asim* — Allah'ın koruması

İdris

Meyvesi hoş kokulu, kerestesi güzel bir kiraz türü

Hamit

Övülmeye değer

Kasım

Ayıran, bölen, taksim eden

Cemil

Güzel, hoş görünüşlü

Mücahit

Din uğruna savaşan, uğraşan, savaşçı

Cem

Hükümdar, şah

Abdulbaki

Baki olan Allah'ın kulu; *'Abd al-Baqi* — *al-Baqi* İsm-i Hüsna kök ailesi

Agah

Bilen, uyanık, farkında

Özcan

Gerçekten dost olan, candan

Şeyhmus

Şeyh-Musa; Hz. Musa'nın manevi mirasını taşıyan

Emrah

Saz çalıp oynayan

Selman

Selamet-ehli, barış içinde olan; *Salman al-Farisi* — büyük sahabi

Eşref

Çok onurlu, çok şerefli kimse

Burhan

Kanıt, delil, ispat

Alican

Yüce, ulu dost

İhsan

İyilik etme, iyilik

Selahaddin

Selahaddin; *Salah al-Din* — dinin iyiliği (Kudüs fatihi yan mirası; bk. *Salahattin* maddesi)

Behram

Merih yıldızı, Mars — Bahram V Gûr bağlamı

Nihat

Doğa, huy, yaradılış

Enver

Nurlu, çok parlak, çok güzel

Zekeriya

Hz. Zekeriya Peygamber; Hz. Yahya'nın babası

Ferit

Eşi benzeri olmayan, tek, eşsiz, üstün

Ferman

Buyruk, padişah emri — Pers-Osmanlı protokol adı

İrfan

Bilme, anlama

Şükrü

İyilik bilen

Vedat

Sevgi, dostluk

Beyazıt

Beyazıt; *Bayazid* — Osmanlı padişah onursal (Bayezid I-IV)

Cengiz

Güçlü, yılmaz, gözü pek kimse

Efraim

Efraim; *Ifrahim* — Hz. Yusuf'un oğullarından

Cumali

Değerli, yüce bir biçimde bir araya getirilmiş olan

Said

Said; *Sa'id* — mutlu, kutlu, klasik İslami saadet-mü'min (Hud 11:105)

Seyithan

Seyyid-Han; ulu hükümdar

Zafer

Amaca ulaşma, başarma

Cebrail

Vahiy meleği; dört büyük melekten biri

Ümit

Umut, beklenti, hayal

Zeki

Anlayışlı, kavrayışlı, zekâ sahibi

Mevlüt

Doğan, doğum; Hz. Peygamber'in doğumu (Mevlid)

İskender

Büyük İskender / Hz. Zülkarneyn; klasik Pers-İslam tarih mirası

Veli

Sahip, koruyucu; Allah dostu

Fevzi

Zaferli, kurtuluş sahibi; *al-fawz al-'azim* (büyük başarı) sıfat

Kamer

Ay; gök cismi

Vefa

Vefa; *wafa'* — sözünde durma, ahde bağlılık (Maide 5:1 *awfu bi-l-'uqud*)

Muzaffer

Zafer kazanmış, üstün

Sadık

İçten bağlı, doğru, gerçek dost

Ferda

Yarın, gelecek gün

Nurettin

Dinin ışığı, nuru

Abdurrahim

Allah'ın *al-Rahim* esma'sının kulu; sürekli merhamet niteliği

Alim

Bilgin, çok bilen; ilim sahibi

Bahadır

Yiğit, kahraman, savaş üstünü; Türk-Moğol askeri onursal sıfat

Servet

Tharwa; *zenginlik, varlık* (Arapça)

Şehmus

Şah-Musa — Pers Arap birleşik isim

Hikmet

Bilgelik, derin anlayış, felsefe

Nuri

Işıklı, aydınlık

Sabri

Sabırlı, sabreden

Seyhan

Irmaklar; Seyhan Nehri (Adana) — hadiste cennet nehri olarak anılır

Abdulhamit

Hamid olan Allah'ın kulu; *'Abd al-Hamid* — *al-Hamid* İsm-i Hüsna kök ailesi

Arman

Dürüst, doğru, güvenilir kimse

Ferhan

Sevinçli, neşeli; *farhan* — Kur'ani sevinç rahmet kök ailesi

Kahraman

Yiğit, cesur

Maşallah

Allah'ın istediği gibi; *ma sha' Allah* — Kur'ani onayama ünlemi

Sami

Yüksek, yüce

Hürrem

Sevinçli, şen, neşeli

Mazlum

Zulm edilmiş, hakkı yenmiş

Seyit

Bir topluluğun ileri geleni; Hz. Peygamber'in soyu

Adil

Adaletli, doğruluktan ayrılmayan; *al-'Adl* sıfatı

Bülent

Yüksek, yüce, ulu

Fuat

Gönül, kalp, yürek

Haşim

Kıran, ezen, parçalayan

Melik

Hükümdar, kral

Çetin

Sert, sağlam, dayanıklı; zorlu iradeli kimse

Feyruz

Turkuvaz, galip — Arapça 'fayruz' / Farsça 'piruz'

Hicret

Göç; özellikle Hz. Muhammed'in Mekke'den Medine'ye göçü

İzzettin

İzzeddin; *'Izz al-Din* — dinin izzeti, dinin şerefi

Kadem

Adım; uğur, sıdk makamı

Mehdi

Mehdi; *al-Mahdi* — hidayete eren (Kehf 17 *al-muhtadi* bağlamı)

Muhsin

İyilik eden, ihsan eden; *al-muhsin* — Kur'an'ın iyilik tipi mü'min

Nevruz

Nevruz; *nawruz* — yeni gün, klasik İran-Türk bahar bayramı (21 Mart)

Ruşen

Aydın, parlak — Farsça 'ruşen' kökünden

Ferdi

Tek, biricik; *al-Fard* niteliğine nisbet — bir tek olmak

Casım

İri yapılı, güçlü bedenli

Kamil

Olgun, yetkin kimse

Lokman

Hz. Lokman Hekim; klasik İslami hikmet bilgelik figürü

Reşit

Doğru-yolu tutan, akl-ı selim sahibi; *al-Rashid* — Allah'ın *Yol-Gösteren* esma'sı

Rıza

Hoşnutluk, memnuniyet

Seyfullah

Allah'ın kılıcı

Şerif

Şerefli, kutsal

Üzeyir

Hz. Üzeyir Peygamber; Tevbe 30'un Kur'ani figürü

Cüneyt

Küçük asker, askercik

Necati

Kurtulmuş, esenliğe ermiş

Nevzat

Yeni doğmuş, yeni doğan çocuk

Sait

Mutlu, uğurlu, bahtiyar; *sa'id* — yüksek mertebeli mutluluk

Volkan

Yanardağ, ateş dağı

Cenk

Savaş, mücadele, çarpışma

Erdoğan

Yiğit doğan; erken doğan kimse

Haydar

Aslan; Hz. Ali'nin lakabı

Abdulhakim

Abdülhakim; *'Abd al-Hakim* — Hakim-olan-Allah'ın kulu (din temalı birleşik isim)

Armağan

Hediye, sevindiren bağış

Esat

En-mutlu, en bahtiyar; *as'ad* — *Sa'd* kökünün üstünlük formu

Muharrem

Haram kılınmış

Sina

Göğüs, kalp; safça gönül

Zahir

Zahir; *al-Zahir* — açık, belli (Allah'ın 99 İsm-i Hüsna'sından)

Fikret

Düşünce, fikir

Şevket

Büyüklük, heybet

Cahit

Çok çalışan, çaba gösteren kimse

Çakır

Çakır; açık mavi renkli göz, açık mavi (klasik türkçesi kavram)

Efrahim

Efrahim; *Ifrahim* — Hz. Yusuf'un oğullarından (klasik İslami siret yan mirası)

Remzi

İşaretle, simgeyle ilgili, simgeli, simgesel

Suat

Mutlu, mesut, bahtlı

Alaaddin

Alaaddin; *'Ala' al-Din* — dinin yüceliği

Derviş

Tarikat-yolcusu, fakir mütasavvuf, Hak yolunda yürüyen

Hakkı

Hakka ait, doğrulukla ilgili; *al-Haqq* sıfatına nispet

Muammer

Uzun ömürlü; ömür süren, çok yaşamış

Reşat

Doğru yolda yürüme, Hak yolunda ilerleme

Zübeyir

Hz. Zübeyr bin Avvam; *al-'Asharah al-Mubashsharah* — cennetle-müjdelenen-on-sahabi

Cafer

Küçük akarsu; Hz. Cafer-i Tayyar (Hz. Ali'nin ağabeyi) ve İmam Cafer-i Sadık'ın adı

Salim

Sağ-salim, sağlıklı; *al-Salam* — sulh, esenlik kökünden

Seyfettin

Dinin kılıcı, dinin askeri

Tahsin

Beğenme, alkışlama

Zeynel

İbadet edenlerin süsü; *Zayn al-'Abidin* — Hz. Ali Zeynelabidin

İmam

İmam, lider, önder

Abdulvahap

Vehhab Allah'ın kulu; cömert bağışlayıcının kulu

Bedran

Bedir, dolunay — Al-i 'Imran 3:123 Bedir Savaşı bağlamı

Fethi

Fetheden, açan; *al-fath* — Mekke'nin fethi anısı

İzzet

İzzet, onur, üstünlük; *al-'Izza* — Allah'a ait izzet

Zülfikar

Zülfikâr; *Dhu al-Faqar* — Hz. Ali'nin meşhur kılıcı (klasik İslami siret mirası)

Enis

Dost, arkadaş

Fahri

Onurla ilgili, onursal

Halis

Saf, katışıksız; sırf-Allah'a-ait olan eril

Hamdullah

Hamdullah; *Hamd Allah* — Allah'a hamd, din temalı birleşik isim

Hanifi

Hanef-tek-tanrıcı; Hanefi mezhebinden olan

Nedim

Sohbet arkadaşı

Abdullatif

Abdüllatif; *'Abd al-Latif* — Latif-olan-Allah'ın kulu (din temalı birleşik isim)

Habib

Sevgili; dost

Naim

Bolluk, mutluluk, cennet bahşı; *jannat al-na'im*

Rıfat

Yücelik, yükseklik; üstün derece

Ziya

Işık, aydınlık

Abdulgani

Abdülgani; *'Abd al-Ghaniyy* — Gani-olan-Allah'ın kulu (din temalı birleşik isim; bk. *Gani* maddesi)

Durdu

Durdu, kalsın; uzun ömürlü olması istenen çocuğa verilen ad

Kazım

Öfkesini ve hırsını yenebilen; sabırlı, ağırbaşlı kimse

Sadettin

Dinin mutluluğu, dini uğurlu kılan; *Sa'd al-Din* birleşik isim

Sefer

Yolculuk; askeri sefer; İslami takvimin ikinci ayı

Tufan

Büyük sel, su baskını; Hz. Nuh kıssası

Bahattin

Dinin parlaklığı, dinin ihtişamı; *Baha' al-Din* birleşik isim

Hızır

Hz. Hızır; ölümsüz veli figürü

Muhittin

Dini ihya eden, dini canlandıran; *Muhyi al-Din* birleşik isim

Beşir

Müjdeci, müjde getiren; *al-bashir* — Hz. Peygamber'in Kur'ani sıfatı

Hıdır

Hz. Hızır; halk İslam'ında ölümsüz ulu manevi yardımcı

İkram

İhsan, onurlu ağırlama

Necmettin

Dinin yıldızı; *Najm al-Din* birleşik isim

Veysi

Veys-soylu; Hz. Veysel Karani'ye nisbet — manevi yoksulluk ehli

Abit

İbadet eden, kul

Bahri

Denizle ilgili, denize ait; deniz yiğidi

Cevdet

İyilik, güzellik

Faris

Atlı, süvari — Arapça 'faris'

Habip

Sevilen, sevgili; *Habib Allah* — Hz. Peygamber'in onursal sıfatı

Hacı

Hacı; Hac ibadetini yerine getirmiş kişi; Mekke'yi ziyaret eden

Merdan

Yiğitler, mertler; er kişiler

Mithat

Övgü, methiye; övülmeye değer kimse

Ökkeş

Hz. Ukkâşe bin Mihsan sahabesine nispet

Sabır

Sabır, dayanma — Bakara 2:153 *Allaha ma'a al-sabirin*

Şeref

Şeref, onur, asalet; yüksek değer sahibi olma

Talip

İsteyen, istekli

Halim

Yumuşak huylu, sabırlı; *al-Halim* — Allah'ın *Sabır-Sahibi* esma'sı

İzzeddin

Dinin izzeti (alternatif yazım)

Necip

Soylu, asaletli, soy temiz; nesepli cömert karakter

Selami

Selamla, barış esenlikle ilgili; selamet ehli

Şaban

Arabi ayların sekizincisi, ramazandan önce gelen ay

Abdurrezzak

Rezzak Allah'ın kulu (alternatif yazım)

Alaattin

Dinin yücesi, ulusu, büyüğü

Bektaş

Bek-taş; akran, eş, yaşıt; Hacı-Bektaş-Veli tasavvuf mirası

Celil

Ulu, büyük, yüce

Durmuş

Uzun ömürlü olması istenen çocuk; dilek isim

Hayrettin

Dinin hayırlısı; *Khayr al-Din* — "dinin iyiliği"

Latif

Hoş, narin, şirin

Mehmed

Mehmed; *Mehmet* — Hz. Muhammed'in Türkçe Osmanlı söyleyişi

Memet

Hz. Muhammed; *Mehmet*'in Anadolu halk söyleyişi varyantı

Niyazi

Yalvaran, niyaz eden; Allah'a sürekli dua eden

Nusret

Yardım, ilahi destek, zafer

Abdülaziz

Aziz olan Allah'ın kulu; *'Abd al-'Aziz* — *'-z-z* / *'-b-d* din temalı birleşik isim

Abidin

İbadet edenler; *al-'Abidin* — *Zayn al-'Abidin*'in çoğul kökü

Baki

Kalıcı, sonsuz, ebedî

Ender

Çok az, çok seyrek, az bulunan

Feyzullah

Allah'ın bereketi; *Fayd Allah* — theofor birleşik isim

Güner

Tan vakti, gün doğumu

Hayati

Yaşamla ilgili, yaşamsal; *al-Hayat*'a nisbet — hayat sahibi

Nadir

Seyrek, az bulunur

Rüstem

Yiğit, kahraman; *Rustam-i Zal* — Pers Şahname'sinin destan kahramanı

Safa

Saflık, neşe; Mekke'deki kutsal tepe

Tevfik

Uydurma, uygun düşürme

Azim

Yüce, büyük, ulu

Enbiya

Peygamberler

Fahrettin

Dinin övüncü, dinin gururu; *Fakhr al-Din* birleşik isim

Gazi

Gazi-mücahid; din yolunda savaşan kahraman

Mecit

Ulu, büyük, ihtişamlı; *al-Majid* — Allah'ın *Ulu* esma'sı

Memduh

Övülmüş, övülecek

Neşet

Meydana-gelme, oluşma; *al-nash'a* — yaratılış oluşum kök ailesi

Baha

Baha; *baha'* — güzellik, ihtişam (yan form: bk. *Bahattin*, *Bahaddin* maddeleri)

Feyyaz

Feyyaz; *Fayyad* — bolluk veren, bereket saçan

Habil

Habil; *Habil* — Hz. Adem'in oğlu, klasik İslami kıssa tarihinin tanınan figürü

Hidayet

Hak yolunu, doğru yolu gösterme; Allah'ın rehberliği

Reha

Kurtulma, kurtuluş

Alişan

Ali gibi şanlı; yüce şanlı

Fettah

Açan, fetheden; her şeyi açığa çıkaran

Galip

Üstün gelen, yenen

Hilmi

Yumuşak huylu, sabırlı, vakur; Hz. İbrahim'in sıfatı *halim*

İsrafil

Hz. İsrafil meleği; sur üfleyici

Tekin